Kalmeer je zenuwstelsel bij Karin
De polyvagaaltheorie geeft inzicht in de werking van het autonome zenuwstelsel en gaat met name over de nervus vagus, deze speelt een grote rol in ons gedrag en onze gezondheid.
De polyvagaal theorie gaat uit van 3 belangrijke basisprincipes:
- Hiërarchie: de biologische hiërarchische reactiepatronen van ons autonome zenuwstelsel
- Neuroceptie: het onbewust waarnemen van de interne en externe omgeving, als het ware ‘scannen of het veilig is’.
- Co-regulatie: de interactie in sociaal verband
1. De hiërarchie van het autonome zenuwstelsel
Dit wordt meestal uitgelegd aan de hand van een afbeelding van een ladder.
- Bovenaan de ladder: is het veilig. Het ventrale parasympathische deel van het zenuwstelsel neemt de regie over; we zijn ontspannen en kunnen sociaal contact en verbinding aangaan.
- In het midden van de ladder dreigt er gevaar. Het sympatische deel van het zenuwstelsel neemt de regie over. We gaan onszelf nu mobiliseren tot vechten of vluchten.
- Onderaan de ladder is levensbedreigend. Het dorsaal parasympatische deel van het zenuwstelsel treedt in werking; we trekken ons terug, worden immobiel of dissociëren.
2. Neuroceptie
Neuroceptie is het onbewuste proces in ons brein dat continu de omgeving, ons lichaam en de omgevingssignalen ‘scant’ op gevaar. Het zorgt ervoor dat we al een inschatting van een situatie kunnen maken, nog voor we het bewust kunnen waarnemen. Als we echter veel onveilige situaties hebben meegemaakt kan de neuroceptie uit balans raken en overtoeren maken. Onze ‘scanner’ ziet dan ook zaken die eigenlijk nu veilig zijn, als onveilig.
3. Co-regulatie
Co-regulatie is de interactie in sociaal verband en zorgt ervoor dat we veiligheid kunnen ervaren of terugvinden bij iemand anders die veilig is gereguleerd. Zo kan bijvoorbeeld een ouder zijn/haar huilende baby co-reguleren, door middel van kalmeren met wiegen, zachte geluidjes of aanraking. Later zal dit uitbreiden naar de rol van onze leraren, partners, werkgevers etc. Co-regulatie zorgt dus voor bescherming zodat wij optimaal gebruik kunnen maken van onze talenten. Wanneer wij echter vaak alert moeten zijn (omdat onze co-regulerende mensen/dieren beperkt beschikbaar zijn) zullen wij minder rust ervaren om onze talenten te gebruiken. Onze energie gaat dan van leven naar overleven.
Doel van de Polyvagaaltheorie
Zowel in de reguliere GGZ als in de psychosociale hulpverlening wordt de Polyvagaal theorie veelvuldig gebruikt om inzicht te geven in hoe het zenuwstelsel werkt en waarom het soms ontregelt is. De polyvagale oefeningen en meditaties helpen om het zenuwstelsel te reguleren, waardoor het gemakkelijker wordt om ontspannen en verbonden te zijn.
De Polyvagaal theorie is vooral geschikt voor mensen die last hebben van stress door onverwerkt trauma, een onveilige jeugd etc.
